تدریس مزاج شناسی استاد طالقانی جلسه ۹

✳️
?مدرس: استاد طالقانی
✳️جلسه: نهم
✳️✳️✳️✳️✳️✳️✳️✳️✳️✳️

با سلام وعرض ادب خدمت همه عزیزان و علاقمندان طب شریف ایرانی اسلامی.

برای چگونگی شناخت مزاج اعضاء بدن نیازمند شناخت علائم آن هستیم که با آن علائم بتوان بهترین روش را برای درمان و پیشگیری بیماری عضو به کار برد.

شناختن مزاجهای دماغ(مغز)
با توجه به آنکه شناخت مزاج مغز هر فرد بسیار مهم‌است با بررسی علایم زیر میتوانید مغز افراد را در یک دسته بندی کلی قرار دهید.

دماغ (مغز)معتدل :
اگر سر بزرگ باشد و شکل آن طبیعی چنانچه در تشریح یاد گردید و با بزرگی سر گردن سطبر باشد و سینه پهن و استخوانهای مهره پشت قوی باشد حال دماغ نیک(مزاج مغز خوب) باشد و مردم زیرک (فرد زیرک) باشد و چیزها را زود در یابد و فهم کند و کارها و اندیشه ها همه صواب و درست، و اگر سر کوچک باشد نهاد مغز اندر وی (در کاسه سر) بدان شکل نباشد که باید باشد و نیز اندکی(مغز به علت کوچکی کاسه سر کوچک مانده) باشد و حالهای او بد باشد(مزاج مغز خوب نیست) و اگر با بزرگی سر، گردن و سینه و مهره پشت بدین صفت نباشد که(در سطرهای بالاگردن و سبنه درشت و سطبر) گفته آمده است حال او بد باشد(یعنی مزاج مغز خوب نیست).

دماغ گرم:

رنگ روی (چهره) و رنگ چشم بسرخی گراید و رگهای چشم برخاسته و پیدا باشد و موی سر پس از آنکه از مادر بزاید زود برآید (رشد مو سریع می باشد) و رنگ موی، نیک سرخ باشد یا سیاه و اگر سخت گرم نباشد(گرمی دماغ زیاد نباشد) رنگ موی نخست اشقر باشد و هر سال که بر آید به سرخی گراید تا به سیاهی بازآید و در پیری اصلع(کم مو و کچل) شود خاصه که اگر حرارت غلبه داشته باشد و خداوند دماغ گرم(فرد دارای دماغ گرم) را از هوای گرم و از آفتاب و از طعام و شراب گرم ، درد سر(سر درد) خیزد و خواب او سبک باشد.(خواب اووزیاد نیست و زود از خواب برمیخیزد).

مغز سرد:
موی سر راست (موی سیخ) باشد و ناشکسته و رنگ او(رنگ مو و حتی گاهی رنگ چهره فرد) به زردی و سپیدی گراید و از هوای سرد و بوهای سرد و از طعام و شراب(نوشیدنی ها) سرد رنجور شود و از سر او تری ها پالاید (رطوبت مو سر او زیاد است) و زکام و نزله بسیار باشد او را و ر نگ چشم هیچ سرخی ندارد و رگها (رگ های چشم) باریک باشد و پوشیده و خواب تمام(خواب زیاد) باشد.

دماغ خشک:
از سر وی هیچ تری نپاید (رطوبت سر و مو کم است) و حاستها(حس های بویائی و چشائی و شنوائی و …) تیز باشد.
چنانکه آوازهای نرم(صداهای آرام) و بوی ها و طعام اندک زود در یابد و سبک خواب بود و خوابش اندک بود و موی سر زود برآید (زود رشد می کند) و کثیف باشد(نازک و لطیف نیست،ضخیم است) و بر جعدی (فرفری)میل دارد و زود اصلع(ریزش و کچل) باشد.

مغز تر:
حاستها (حس های بویائی ، چشائی و شنوائی و …) کند باشد و از دماغ تری ها(مغز تری دارد و رطوبت زیاد دارد) بسیار پالاید و خواب سنگین باشد.

مغز گرم و خشک:
از دماغ هیچ تری نپالاید(خشک‌ است) و حاستها(حواس پنجگانه) تیز باشد و خواب سخت اندک (خواب خیلی کم)باشد و موی بسیار جعد(مجعد) و سیاه باشد و زود برآید (رشد مو زیاد)و رنگ روی سرخ باشد یا گندم گون و زود اصلع(ریزش دارد) شود.

مغز گرم وتر:
تری ها که از دماغ پالاید بقوام باشد(رطوبت سر دارای قوام و غلیظ است اعم از رطوبت موها یا رطوبتی که از بینی خارج می شود) و در رنگ اثر پختگی دارد و رنگ روی (رنگ رخساره)خوب باشد و روشن و رگهای چشم برخاسته و پیدا و موی سر ناشکسته باشد و ناشکافته و یا کم شکسته و کم شکن و به سرخی گراید و از چیزهای گرم(خوراکی وبو و… گرم) اندکی سر او گرانی (سنگینی) کند و پالودن(قوام) تری ها زیادی گردد تا بدین حال باشد(تا علائم اینگونه است) در گرمی و تری از اعتدال بس دور نباشد(مزاج مغز در اعتدال است) و هر گاه که از اعتدال دور باشد باد جنوب و گرمابه و همه چیزهای گرم و تر سخت زیان دارد و بیماری های سرد بسیار افتد (به بیماریهای سرد زود دچار می شود) و تری بسیار پالاید و بیدار کم میتواند باشد و اگر خواهد که بخسبد خوابهای شوریده و خیالهای بسیار بیند و حاستها کند باشد و اگر حرارت غلبه دارد نشانه های حرارت پیداتر بود و اگر تری غلبه دارد نشانه های تری پیدا تر بود.

دماغ سرد و خشک :
رنگ روی (چهره) تیره باشد و همه چیزهای سرد زیان دارد و اندکی سبک سار باشد و اندر جوانی حاستها تیز باشد و پس از آن تیرگی (حواس) پدید آید و موی سر ضعیف باشد و رنگ او به زردی گراید و زود سپید شود و اگر خشکی بر سردی غلبه دارد زود اصلع شود.
دماغ سرد و تر : هر چه اندر مزاج دماغ سرد گفته آمده است و اندر مزاج دماغ تر هر دو سخت ظاهر باشد.(هر دو در حد زیاد در صاحب دماغ سرد و تر مشاهده می شود)
?ادامه تدریس در صفحه بعدی

متن تدریس های تخصصی طب ایرانی اسلامی, [۰۹.۰۷.۱۷ ۰۵:۱۴]
?اندر شناختن مزاج های چشم

چشم گرم :
حرکتهای او زودازود (حرکت چشم سریع و زود) باشد و رگها در چشم پیدا و رنگ او به سرخی گراید.

چشم سرد:
هرگاه که برخلاف این باشد سرد است.(برخلاف چشم گرم است)

چشم خشک:
کوچک باشد و خشک و اشک و رمص(چرک و رطوبت کنار چشم) نباشد و حرکت او سبک باشد و درد چشم کمتر و رگهای چشم باریک تر باشد.

چشم گرم و تر:
بزرگ باشد و رمص(رطوبت و عفونت کنار چشم) بسیار کند و اشک معتدل باشد.




دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *